Nuôi ong dú trong thành phố hoàn toàn làm được, vì ong không đốt, đàn nhỏ và bay kiếm mồi gần. Hộp nên đặt dưới mái hiên, ban công hay sân thượng có bóng râm buổi trưa, cách xa lối đi đông người. Quanh khu phố cần đủ cây có hoa và cây có nhựa, và không bị phun thuốc diệt côn trùng thường xuyên.
Nhiều người ở phố muốn nuôi ong để dạy con, để có ong thụ phấn cho chậu cây, hay chỉ vì thích ngắm. Ong dú là lựa chọn hợp lý nhất cho đô thị. Nhưng đừng kỳ vọng nhiều mật.
Vì sao ong dú hợp với phố hơn ong mật?
Ong mật có ngòi, và một đàn ong mật đặt trên ban công có thể làm hàng xóm lo lắng, nhất là nhà có trẻ nhỏ hoặc người dị ứng. Đàn ong mật còn có thể chia đàn bay ra ngoài, bám lên cây, lên xe, gây náo loạn cả khu phố.
Ong dú không đốt, đàn nhỏ, không chia đàn bay cả đàn như ong mật. Người đi qua hầu như không để ý tới chúng. Trẻ em có thể đứng gần ngắm ong ra vào mà không sợ bị đốt.
Ong dú bay kiếm mồi gần tổ, nên cây hoa trong vài con phố quanh nhà là đủ nuôi một vài đàn. Các khu phố có nhiều cây xanh, công viên, vườn nhà, hoa giấy, cây ăn trái là môi trường không tồi.
Điểm yếu là ong dú rất nhạy với thuốc diệt côn trùng. Nhiều khu đô thị phun thuốc diệt muỗi theo đợt, và người dân tự phun thuốc trong nhà, ngoài sân. Đây là rủi ro lớn nhất cho đàn ong ở phố.
Chọn chỗ đặt hộp
Bóng râm buổi trưa. Mái hiên, dưới tán cây, ban công hướng đông.
Tránh nắng chiều chiếu thẳng. Hộp nóng quá, sáp chảy, đàn suy.
Tránh mưa tạt. Có mái che, hộp hơi nghiêng ra trước.
Treo hoặc kê chắc. Hộp treo phải buộc chắc, không đung đưa khi gió.
Tránh lối đi đông người. Cửa hộp không hướng thẳng ra lối đi, cửa ra vào.
Tránh gần bếp và máy lạnh. Khói, hơi nóng từ cục nóng máy lạnh làm ong khó chịu.
Có lối bay thoáng. Trước cửa hộp nên có khoảng trống cho ong bay ra vào.
Chống kiến. Dây treo bôi keo, chân kệ đặt trong chén nước.
Không đặt trong nhà kín. Ong cần bay ra ngoài; hộp đặt trong phòng kín đàn sẽ suy.
Sân thượng nhà cao tầng. Gió mạnh, nắng gắt; cần che chắn kỹ hơn.
Chỗ dễ quan sát. Đặt nơi mình đi qua mỗi ngày.
Nguồn hoa và nhựa cây trong phố
Cây hoa quanh năm. Hoa giấy, hoa mười giờ, dừa cạn, cây bụi hoa nhỏ.
Rau thơm ra hoa. Húng, ngò, tía tô để ra hoa trên ban công.
Cây ăn trái trong khu. Xoài, nhãn, chanh, khế trong sân nhà hàng xóm là nguồn hoa lớn.
Cây bóng mát đường phố. Nhiều cây đường phố ra hoa theo mùa.
Nhựa cây. Ong dú cần nhựa xây tổ; xoài, điều, cây có nhựa trong khu là lợi thế.
Nguồn nước. Đĩa nước nông có sỏi trên ban công mùa khô.
Trồng thêm chậu hoa. Vài chậu hoa nhỏ ban công giúp đàn qua mùa ít hoa.
Tránh hoa có thuốc. Chậu hoa mua ở chợ có thể đã được phun thuốc lưu dẫn; để một thời gian trước khi đặt gần hộp.
Quan sát ong bay về hướng nào. Biết đàn đang kiếm ăn ở đâu.
Để ý mùa ít hoa. Có mùa phố ít hoa, đàn cần dự trữ; đừng lấy mật trước mùa đó.
Không cho ăn nước đường ngoài trời. Thu hút ong cướp và kiến.
Thuốc muỗi, hàng xóm và quy định
Khi khu phố có đợt phun thuốc diệt muỗi, hỏi trước lịch phun ở tổ dân phố. Buổi tối trước đợt phun, sau khi ong đã về hết, dùng lưới bịt cửa hộp và phủ khăn ẩm lên hộp, tháo ra khi thuốc đã tan hẳn. Hỏi người nuôi ong có kinh nghiệm về thời gian bịt an toàn để đàn không ngạt.
Nói chuyện với hàng xóm trước khi đặt hộp. Giải thích rằng ong dú không đốt, mời họ tới xem. Hầu hết mọi người sẽ tò mò hơn là lo lắng. Người đã hiểu cũng sẽ nhớ báo khi định phun thuốc trong sân.
Chung cư, nhà tập thể có quy định riêng về việc đặt đồ ngoài ban công, nuôi động vật. Hỏi ban quản lý trước khi treo hộp.
Nuôi ong dú ở phố chủ yếu vì niềm vui, vì giáo dục và vì thụ phấn cho cây cảnh, cây ăn trái trong khu. Mật có thì là phần thưởng thêm, một hai đàn ở phố thường cho rất ít mật.
Chăm đàn ong ở phố
Mua đàn từ người nuôi uy tín. Hỏi rõ loài, cỡ đàn, cách vận chuyển.
Để đàn yên vài tuần đầu. Đàn cần định hướng chỗ mới.
Quan sát cửa tổ. Ong ra vào đều, mang phấn về là tốt.
Kiểm tra kiến, thằn lằn. Thằn lằn trên tường nhà phố hay rình cửa hộp.
Không mở hộp thường xuyên. Mỗi lần mở là một lần đàn phải sửa tổ.
Che nắng mùa hè. Nhiệt độ ban công, sân thượng có thể rất cao.
Không di chuyển hộp tuỳ tiện. Dời hộp làm ong đi làm bị lạc.
Giữ sạch quanh hộp. Dọn lá, rác quanh hộp để dễ nhìn thấy vấn đề.
Ghi chép. Ghi ngày đặt, ngày thấy bất thường, lịch phun thuốc khu phố.
Tham gia nhóm người nuôi. Nhóm người nuôi ong dú trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ khi đàn gặp vấn đề.
Dạy trẻ em quan sát. Ngắm ong mang phấn về là bài học tự nhiên quý.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi ong dú ở ban công chung cư có được không?
Được nếu ban quản lý cho phép, ban công có bóng râm và quanh khu có cây hoa. Tầng quá cao, gió mạnh và ít cây xung quanh sẽ khó hơn.
Ong dú có bay vào nhà không?
Ong dú ít khi bay vào nhà trừ khi bị hút bởi đồ ngọt để ngoài. Đậy kín đồ ăn ngọt gần ban công là đủ.
Một hộp ong dú ở phố cho được bao nhiêu mật?
Thường rất ít và thay đổi nhiều theo nguồn hoa của khu phố. Đừng nuôi ở phố với mục đích lấy mật.
Phun thuốc muỗi có giết ong dú không?
Có thể, vì ong dú là côn trùng nhạy với thuốc. Hỏi lịch phun và bịt, che hộp trong thời gian phun theo hướng dẫn của người có kinh nghiệm.
Người dị ứng côn trùng có nuôi ong dú được không?
Ong dú không đốt nên rủi ro thấp hơn nhiều so với ong mật, nhưng vẫn có thể cắn. Người có tiền sử dị ứng nặng nên hỏi bác sĩ.
